William Labov — pionier socjolingwistyki — życie, praca i znaczenie naukowe
William Labov to wybitna postać w dziedzinie lingwistyki, szczególnie znany jako ojciec socjolingwistyki – nauki badającej język w jego społecznym kontekście. Jego przełomowe badania nad wariancją językową, dialektami oraz zmianami językowymi przekształciły sposób, w jaki rozumiemy język jako dynamiczny fenomen społeczny.
Wczesne życie i edukacja
William Labov urodził się 4 grudnia 1927 roku w Rutherford, New Jersey, USA. Jego zainteresowanie językiem nie było początkowo oczywiste – studiował chemię na Harvard University, gdzie zdobył licencjat w 1948 roku. Dopiero późniejsza praca w przemyśle chemicznym skłoniła go do zmiany ścieżki kariery i skupienia się na lingwistyce.
Labov rozpoczął studia lingwistyczne w latach 60. na Uniwersytecie Columbia, gdzie jego zainteresowania w zakresie językoznawstwa skupiały się na społecznej dynamice języka. Zdobył doktorat w 1964 roku, prezentując pracę na temat dialektu angielskiego na wyspie Martha’s Vineyard.
Przełomowe badania
Labov zasłynął dzięki swojemu podejściu do badań terenowych oraz zastosowaniu metod statystycznych w lingwistyce. Jego badania na Martha’s Vineyard i w Nowym Jorku stały się klasycznymi przykładami socjolingwistyki.
Martha’s Vineyard
Pierwszym dużym projektem Labova były badania nad zmianą wymowy samogłosek w dialekcie mieszkańców wyspy Martha’s Vineyard w stanie Massachusetts. Odkrył, że lokalne warianty językowe były używane przez mieszkańców jako znak identyfikacji społecznej i oporu wobec zewnętrznych wpływów. To badanie ujawniło, że język nie tylko odzwierciedla społeczeństwo, ale także aktywnie kształtuje jego strukturę.
Nowojorskie badania nad wymową „r”
Jednym z najbardziej znanych badań Labova było jego badanie w Nowym Jorku, dotyczące wymowy głoski „r”. Analizował, jak społeczna klasa wpływa na praktyki językowe, poprzez obserwacje w sklepach z różnych klas ekonomicznych. Wyniki pokazały, że ludzie z wyższych klas społecznych częściej wymawiali „r”, co wskazywało na przejrzysty związek między wymową a prestiżem społecznym.
Wpływ na socjolingwistykę
Labov wprowadził kluczowe idee do socjolingwistyki, takie jak pojęcie wariancji językowej – różnice w użyciu języka w zależności od czynników społecznych, takich jak wiek, płeć, klasa społeczna czy pochodzenie etniczne. Zrewolucjonizował również sposób, w jaki naukowcy podchodzą do zmian językowych, traktując je jako procesy społeczne, a nie wyłącznie lingwistyczne.
Teoria zmiany językowej
Labov zdefiniował zmiany językowe jako zjawisko społeczne, które często zaczyna się w młodszych pokoleniach lub grupach peryferyjnych, zanim zostanie zaadaptowane przez resztę społeczeństwa. Jego prace, takie jak „Principles of Linguistic Change”, szczegółowo opisują mechanizmy tych zmian.
Publikacje
William Labov jest autorem wielu wpływowych książek i artykułów. Niektóre z jego najważniejszych publikacji to:
- The Social Stratification of English in New York City (1966)
- Language in the Inner City (1972)
- Principles of Linguistic Change, w kilku tomach (1994, 2001, 2010)
- Dialect Diversity in America (2012)
Publikacje te nie tylko dostarczyły nowych danych, ale także wyznaczyły standardy dla badań w lingwistyce.
Dziedzictwo
William Labov odegrał kluczową rolę w rozwoju socjolingwistyki jako nauki. Jego podejście, łączące dane empiryczne z analizą społeczną, wpłynęło na całe pokolenia badaczy. Jego prace są nadal podstawą wielu współczesnych badań nad językiem i społeczeństwem.
Podsumowanie
William Labov to nie tylko pionier socjolingwistyki, ale także innowator, który zmienił sposób, w jaki postrzegamy język jako zjawisko społeczne. Jego wkład w lingwistykę pozostaje niezrównany, a jego prace inspirują badaczy na całym świecie.
